ĐINH QUANG TỐN không thần thánh hóa nghề văn


[Vào lúc : 11:08 - 07/03/2010 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]

Đinh Quang Tốn đến với phê bình văn học muộn, sau khi ông đã là người làm thơ. Giống như tính cách khiêm nhường và kín đáo,lao động chữ của ông có phần âm thầm, lặng lẽ. Trong việc bình giá các tác phẩm và các giá trị văn học, cho dù có thái độ quyết liệt đến đâu Đinh Quang Tốn vẫn tìm được một lối thể hiện riêng có thể vừa thuyết phục độc giả lại vừa làm ấm lòng người sáng tạo. Ông không thuộc kiểu người làm phê bình gay gắt. Ông quan niệm làm phê bình phải trung thực, phải có Tâm, và quan trọng là phải tôn trọng nhà văn, tức là phải có Tình nữa.  Coi văn chương là nghiệp và trên tinh thần nhìn nhận công việc viết văn là công việc bình thường như bao công việc khác, tập phê bình tiểu luận "Tản mạn nghiệp văn" (Giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam 2009) của ông đã khẳng định giá trị chân chính của tác phẩm văn chương và nhà văn, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những căn bệnh mà người làm văn chương thường mắc phải trong cơ chế thị trường. Trò chuyện với chúng tôi, ông nhấn mạnh: “Đến các nhà phê bình già còn ẩn bóng thì các nhà phê bình trẻ thiếu vắng là phải. Lý do thì nhiều, thật khó để trả lời cho đầy đủ. Tôi chỉ có một ý nghĩ thế này, là phải chăng một phần do cơ chế hiện nay hàng thật thì khó bán mà hàng giả thì lại bán chạy?”


Bài thơ “ Đất nước thời gian lao” của Nguyễn Việt Chiến vừa được giải B cuộc thi thơ Tạp chí văn nghệ quân đội. Nhiều người nói với tôi, bài thơ ấy giải A mới xứng! Tôi…cười, một nụ cười gần giống nụ cười của tác giả bài thơ. Và tôi biết, nếu nghe câu ấy, Nguyễn Việt Chiến cũng sẽ…cười, như vậy. Một nụ cười hồn nhiên, nhưng tách bạch cả “phần cứng” và “phần mềm”. “Phần cứng” là những gì không thể thay đổi trong anh, còn “phần mềm” là cách ứng xử luôn nhẹ nhàng và đằm thắm của Nguyễn Việt Chiến: “Mẹ ở lại với sông Hồng tần tảo/ Áo phù sa lam lũ tháng ngày/ Câu quan họ cất trong bồ thóc cũ/ Sông Cầu trôi như một tiếng thở dài…”

Một giải thưởng thơ không thể chấp nhận?


[Vào lúc : 09:03 - 04/03/2010 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]
Tuần báo Văn Nghệ TPHCM số ra ngày 25-2-2010 có in hai bài phê phán kịch liệt bài thơ “Thời đất nước gian lao” của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến. Lời tòa soạn của ấn phẩm trên viết rằng: “Một bài thơ như bài “Thời đất nước gian lao” của Nguyễn Việt Chiến lại hợp khẩu vị của một số báo, tạp chí, được họ bốc lên, suýt chút nữa được trao giải thưởng lớn. Xin độc giả đọc hai bài viết sau đây và suy nghĩ xem động cơ nào dẫn đến việc làm đó?”. Để bạn đọc không có điều kiện mua tuần báo Văn Nghệ TPHCM có tài liệu tham khảo, lethieunhon.com xin trích in một bài, và bài còn lại sẽ post sau. Ở đây, chưa bình luận gì về tính “đấu tranh”, chỉ ngỡ ngàng thấy rằng: trước một vấn đề được xem là nhạy cảm của văn chương, lẽ ra phải có những tên tuổi tầm cỡ lên tiếng, thì chẳng hiểu sao lại đùng đùng có những bút danh xa lạ với đời sống văn chương bỗng dưng xuất hiện ngạo nghễ như những hộ pháp văn chương thứ thiệt!

Văn hóa đọc xuống cấp hay văn chương nhạt phèo? Có thể là cả hai. Thứ nhất do sự bùng nổ của công nghệ nghe nhìn, báo trực tuyến, trò chơi online,... những cái còn khá mới mẻ với đại bộ phận công chúng nước ta. Mặt khác còn do sự hạn hẹp cả về nội dung, nghệ thuật lẫn hình thức thể hiện của các loại sách xuất bản, khi chúng chủ yếu là loại sách “mì ăn liền” chạy theo yếu tố thương mại kiểu “hàng xén”, nên dễ gây nhàm chán đối với độc giả. Ngay cả những nhà văn có thương hiệu như Nguyễn Huy Thiệp cũng công khai nói rằng ông đang viết “sách ba xu”, huống hồ những tác giả trẻ mới tập tọng vào nghề, chủ yếu viết theo yêu cầu của nhà xuất bản. Đã thế lại được một số tờ báo lăng xê, họ tưởng thật, cứ thế mà viết, cứ thế mà in, cứ thế mà ế ẩm và cứ thế mà kéo văn hóa đọc xuống tận chân dốc

Tối ngày thêu hoa dệt gió mới là nhà thơ?


[Vào lúc : 11:51 - 28/02/2010 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]
Tôi chưa từng thấy ai đột ngột băng hà vì... không đọc thơ, nên người nào tuyên bố "sống vì thơ" thì e hơi ngoa ngôn và thiếu một chút bình tĩnh. Hơn 200 năm trước, Nguyễn Du trong "Thái bình mại ca giả" đã phải thốt lên "phàm nhân nguyện tử bất nguyện bần" thì ở thời kinh tế thị trường này, điều ấy càng chí lý. Một người làm thơ cứ "mai phục" đến ngày vui hay dịp lễ nào đấy để làm bài thơ mang tính thời sự hòng đăng báo kiếm chút tiền nhuận bút thì còn lâu mới thành tác giả tử tế. Tôi trộm nghĩ, ngoài tài năng trời cho và khả năng rèn luyện mỗi ngày, bây giờ người muốn thành nhà thơ, trước hết phải tìm kế sinh nhai một cách lương thiện, đủ tự tin và đủ kiêu hãnh để in danh thiếp "nghề chính: tạp vụ, nghề phụ: làm thơ".

Các nhà nghiên cứu cho rằng, truyện Chử Đồng Tử có nguồn gốc từ một truyền thuyết về thời Hùng Vương. Truyền thuyết ấy tôn vinh công trạng khai khẩn đất hoang, san lấp sình lầy, góp phần làm nên bờ xôi ruộng mật, làm cho dân gian mỗi ngày thêm no ấm của Chử Đồng Tử, một trong những chàng rể của Vua Hùng, sau trở thành một trong mấy vị thần tối linh, được dân gian thờ cúng và ngưỡng vọng, ghi nhớ công ơn, lưu truyền cho đến ngày nay…Và khi truyền thuyết ấy trở thành truyện cổ tích như ta đã thấy, hơn nữa, cũng theo phán đoán của các nhà nghiên cứu, có thể người đời sau đã thêm thắt vào phần cuối, có nhiều yếu tố kỳ ảo, thì truyện Chử Đồng Tử đã trở thành truyện cổ tích thần kỳ. Đương nhiên, việc phân tích truyện Chử Đồng Tử phải dựa trên tinh thần văn bẳn hiện lưu hành. Do đó, các khía cạnh chủ đề của truyện, cũng vì thế mà mở rộng thêm ra, phong phú và hấp dẫn hơn nhiều. Chúng tôi xin trình bày đôi điều nghĩ thêm về truyện Chử Đồng Tử, một truyện cổ tích đặc sắc, đã được nhiều người quan tâm tìm hiểu.

NGUYỄN HỮU QUÝ một lần tản mạn thi ca


[Vào lúc : 11:08 - 26/02/2010 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]
Thơ hiện nay, lắm khi ta tưởng tác giả nghĩ nhiều hơn cảm, nhưng ngẫm kỹ thì cái nghĩ đó không thể không mang rung động của người sáng tác. Ngay đến một câu nói cũng bị trạng thái tình cảm chi phối huống hồ là thơ. Thơ vần, thơ không vần, thơ văn xuôi, thơ truyền thống hay thơ hiện đại cũng đều không vượt ra khỏi quy luật của cảm xúc, sự thăng hoa xuất thần của tâm hồn là cơ hội để người sáng tác tìm gặp được những ý thơ, tứ thơ, câu thơ, bài thơ hay. Sự thăng hoa có thể đến bất chợt khi nhà thơ chưa ngồi trước bàn phím hay cầm bút nhưng nó cũng có thể xuất hiện trong quá trình sáng tạo của họ. Đấy là ánh chớp của đam mê, là bùng nổ của mắt bão, là trào vọt của nham thạch, là tràn dâng của đỉnh lũ. Có nhà thơ tâm sự với tôi, khi anh viết xong trường ca thì người cứ rỗng cả ra, tất cả tinh lực đều dồn vào từng câu thơ, từng con chữ. Tôi nói, ông có thể chết vì thơ. Nhà thơ thở dài, không sợ bằng thơ bị chết yểu, thơ chết trước mình.

ĐỖ NGỌC YÊN sợ cái hoắng trong phê bình


[Vào lúc : 10:58 - 21/02/2010 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]
Nhà văn Đỗ Ngọc Yên sinh năm 1950, quê Thanh Hóa. Đã xuất bản: “Văn chương - những cuộc truy tìm” (Tiểu luận - phê bình văn học, NXB QĐND, 2006); “Nghe - nhìn - đọc - viết… suy ngẫm” (Tiểu luận - phê bình văn học, NXB VHTT, 2007); “Hệ lụy văn chương” (Tiểu luận - phê bình văn học, NXB VHTT, 2008). Đỗ Ngọc Yên cho rằng, văn chương của mình hơi “gấu”, không chấp nhận sự nửa chừng. “Trong thơ tôi bớt “gấu” hơn, nhưng trong tiểu thuyết và phê bình tôi luôn quyết liệt”, ông nói. Chính vì luôn quyết liệt trong phê bình, có khi ông bị bạn giận, không hỏi han trong thời gian dài. Theo ông, một người cầm bút có học hành, đào tạo, “không được phép mượn danh người làm phê bình để ngòi bút đi chệch hướng”.

Tết Con Hổ đọc lại bài thơ Nhớ Rừng


[Vào lúc : 16:46 - 13/02/2010 | Chuyện mục : Ý kiến - đối thoại]

Tác giả nâng uy quyền của chúa rừng bằng cách đối diện với thiên nhiên, tạo hóa trong cả bốn bức tranh đó - đối diện với trăng, với mưa, với bình minh, với hoàng hôn. Và ở cả bốn khung cảnh, con hổ đều ở thế chế ngự - chú ý các động từ tả hoạt động của hổ trong bốn cảnh: “say mồi, đứng uống”, “lặng ngắm giang sơn”, “đợi mặt trời chết”, “để chiếm lấy”... Đẹp nhất, dữ dội, bi tráng nhất là cảnh hoàng hôn. Bức tranh rực rỡ trong gam đỏ: đỏ của máu lênh láng, đỏ của mặt trời gay gắt. Tác giả dùng chữ mảnh để gọi mặt trời, tưởng như mặt trời cũng bé đi trong mắt nhìn loài hổ. Không khí chết chóc bao trùm, gợi lên do máu lênh láng, do giây phút hấp hối gay gắt của mặt trời. Chỉ ít phút nữa vũ trụ sẽ chết lặng, ngự trị trong bóng tối, chỉ còn có oai linh của hổ. Đấy là điểm cao trào nhất của quyền lực, gần như sự bất tử...

Cuộc thi truyện ngắn Văn Nghệ Quân Đội kết thúc, tác giả Thuỵ Anh chỉ đoạt giải ba. Trong cuộc thi này hai truyện ngắn Lusia và Cây cải Tashkent lại „bay“ tới báo Văn nghệ và rơi vào Topten hai năm  do Văn Nghệ tuyển chọn. Thật là đáng tiếc. Nói chung văn xuôi Thuỵ Anh không có nhân vật xấu để người đọc căm ghét. Dù ở bất cứ trạng thái sống nào, các nhân vật dẫu có dị tật bản năng hay dị tật sinh ra từ hoàn cảnh sống đều đáng thương, thậm chí có cả nét đáng yêu, như người dượng ở truyện cây cải cố gắng xoay chuyển, năng động kiếm tiền cho vợ con chả đáng yêu sao? Cuộc sống  ở xứ người, cái ác của đồng loại, thậm chí của chính đồng bào mình không thiếu, tác giả cũng không né tránh nó, khi phản ánh điều ấy vào tác phẩm. Như chi tiết bọn Mafia Việt ở Cây cải Tashkent…Song ở Thuỵ Anh, hình như đào xới cái ác không phải chủ đích của chị (cũng là của nhiều nhà văn khác hiện nay). Các câu chuyện ở văn xuôi Thuỵ Anh, từ đoản văn tới các sáng tác dầy dặn ở cấp độ cao hơn, dầy công hơn, đều cố gắng đánh thức tính thiện của con người. Đọc Thuỵ Anh xong, dù có man mác buồn, người đọc vẫn thấy không quá bi quan. 

Phân trang 1/41 Trang đầu 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Trang sau Trang cuối [ Kiểu hiển thị Trích dẫn | Liệt kê ]

Những bài mới nhất