LÊ THIẾU NHƠN

Ở miền đất Hải Thanh, Hải Hậu, Nam Định, cậu bé bị liệt hai tay Nguyễn Ngọc Ký vẫn chiến thắng tật nguyền để đến trường và trở thành nhà giáo, đã tượng hình một huyền thoại của Việt Nam trong suốt nửa thế kỷ qua. Bây giờ Nhà giáo Ưu tú – Nhà thơ Nguyễn Ngọc Ký đã bước sang tuổi 62, nhưng hầu như tuần nào ông cũng được mời nói chuyện giao lưu khắp các trường trung học. Trong ngôi nhà ấm cúng ở Gò Vấp – TPHCM, mỗi ngày ông vẫn dùng chân viết văn, làm thơ trên máy vi tính. Câu chuyện về Nguyễn Ngọc Ký là câu chuyện không bao giờ cũ, là minh chứng cho niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống mến thương. Không thể nói khác hơn, Nguyễn Ngọc Ký là tấm gương tuyệt đẹp cho những số phận thiệt thòi vẫn khao khát vươn lên, giống như chính mấy câu thơ ông viết: “Không đỉnh cao nào không vời vợi cách xa. Không đỉnh cao nào không kề cận bên ta. Khi ta biết thắng mình mỗi phút giây qua”





@ Thưa Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Ngọc Ký! Từ năm 1970, cuốn tự truyện “Tôi đi học” của ông đã làm xúc động hàng triệu trái tim Việt Nam. Bây giờ nhiều người đã biết ông bị liệt hai tay từ năm 4 tuổi, chuyện ông đến trường đã là kỳ tích, nhưng chuyện ông tập viết như thế nào thì có lẽ cũng nên nhắc lại như một bài học nghị lực sống…
Nguyễn Ngọc Ký: Ban đầu cô giáo cho tôi đến lớp chủ yếu để nghe giảng là chính. Nhìn thấy các bạn viết chữ tôi vừa thèm thuồng vừa tủi thân. Một lần nhìn chiếc lá chằn chịt những vân vẽ tinh vi do các chú chim gáy tạo nên bằng mỏ của mình, tôi vụt nảy ra ý nghĩ: “Ô, mình cũng sẽ dùng miệng để viết!”. Hôm sau, xin được mẩu bút chì của bạn, tôi hào hứng bắt tay thực hiện. Ngậm bút chì vào miệng, vừa vạch lên trang giấy, bỗng tôi thấy lóa mắt, đầu váng vất và hiểu rằng mình không thể nào tập viết bằng miệng được. Thất vọng, tôi thẫn thờ, im lặng nhìn ra sân - nơi có mấy chú gà ríu rít bới rác tìm mồi! Một ý nghĩ khác lóe lên, tôi lại cặp mẫu bút chì vào 2 ngón chân trỏ và cái. Bút chì nhỏ quá, chưa kịp viết đã rớt lên rớt xuống. Bực quá, tôi đá mẫu bút chì vào xó nhà và bỏ đi chơi! Mấy ngày sau, thấy tiêng tiếc, tôi lại dùng chân tập viết với những mẫu gạch non. Nét chữ đầu đời của tôi là những vết gạch dọc ngang chi chít, đỏ lòe loẹt khoảng sân nhỏ trước nhà.

@ Dùng chân kẹp mẫu gạch non để viết đã khó, mà dùng kẹp cây bút để viết còn khó hơn gấp nhiều lần. Ông mất bao lâu để chuyển từ dụng cụ - mẫu gạch non sang dụng cụ - cây bút?
Nguyễn Ngọc Ký: Khi đã quen với gạch, tôi nghĩ cách tập viết lại bằng bút chì... Không hiểu sao cô giáo lại biết chuyện này, và cô đã mang tặng tôi cây bút chì và một quyển vở mới. Tự tay cô và Bằng - người bạn thân nhất, đã kiên trì cầm chân tôi tập viết. Lúc đầu, ngón chân tôi cứ cứng đờ, vẽ ra trên giấy đủ thứ hình thù. Đôi lúc chân còn bị chuột rút, tôi đau đến phát khóc lên. Qua 1 tháng mà chữ viết vẫn chưa ra hình thù gì, nhiều người ái ngại khuyên tôi bỏ cuộc. Nhưng tôi vẫn miệt mài tập, từ những chữ đơn giản đến chữ khó, dần dà tôi đã viết được chữ o, i, t và chữ “Ký” tên của mình... Hết mùa đông năm đó, trên manh chiếu trải trong lớp học, tôi đã tự viết được bài học của mình. Và những bài tập chép của tôi từ điểm 5 đã nâng dần lên điểm 8 rồi 10.

@ Hiện tại chắc chắn nhiều người ngạc nhiên đến mức thú vị khi thấy ông sử dụng vi tính bằng bàn chân. Bàn chân thay bàn tay làm mọi việc, đối với ông, cũng hơn nửa thế kỷ rồi nhỉ?
Nguyễn Ngọc Ký: Vâng! Hết cầm viết, tôi lại tập cho chân cầm kéo, dao để làm thủ công, cầm kim để khâu vá, cầm thìa để ăn cơm... Những chuyện tưởng chừng như vô cùng đơn giản ấy, đối với tôi lại rất khó khăn. Tôi phải nghĩ ra đủ cách để bắt các ngón chân tuân theo ý mình. Một lần chưa được, tôi làm đi làm lại hàng trăm lần cho đến khi nào được thì thôi!

@ Nguyễn Ngọc Ký đi học là một huyền thoại, Nguyễn Ngọc Ký đi dạy là một huyền thoại nữa, và Nguyễn Ngọc Ký sáng tác văn chương có lẽ cũng là một huyền thoại…
Nguyễn Ngọc Ký: Năm đầu tiên ở trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, trong tôi rạo rực ý định vừa phấn đấu học sao cho tốt vừa đặt bút khởi thảo cuốn tự truyện. Vừa chống đỡ bệnh tật, vừa gắng học, tôi vẫn âm thầm thực hiện ước vọng viết và viết. Tranh thủ những giờ nghỉ trưa, những canh khuya thanh vắng sau khi đã giải quyết xong chương trình học - một mình với cây bút, đôi bàn chân tôi lại đánh vật với từng con chữ trên từng trang bản thảo. Không biết từ lúc nào cô bạn gái Hạnh Nhu đã hiểu mọi việc của tôi. Có đêm bạn lặng lẽ đến ngồi học bên tôi, sẵn sàng chờ chép cho tôi những trang bản thảo chưa kịp ráo mực. Có trang phải viết đi viết lại cả chục lần. Có trang phải đứng bút cả giờ không viết nổi một chữ. Lặng lẽ hai năm ròng, sau nhiều lần viết đi viết lại, sửa đi sửa lại..., trang bản thảo cuối cùng đã được hoàn tất với gần 1.000 trang viết. Tháng 7/1970, khi luận văn tốt nghiệp của tôi được bảo vệ thành công thì cũng là lúc cuốn “Những năm tháng không quên” (sau tái bản thành “Tôi đi học”) được Nhà xuất bản Kim Đồng cho ra mắt bạn đọc cả nước trong niềm hân hoan chúc mừng của bè bạn.

@ Khi trở về quê hương dạy học, ông sánh duyên cùng cô giáo Vũ Hồng Nhiễu và hạnh phúc bên nhau hơn 30 năm. Sau khi chuyển vào TPHCM sinh sống thì người vợ thủy chung đã qua đời, người vợ thứ hai của ông có phải là em gái của cô giáo Vũ Hồng Nhiễu không?
Nguyễn Ngọc Ký: Người vợ hiện nay đã thương cảm và thay chị ruột chăm sóc tôi. Đó là ân huệ to lớn trong cuộc đời tôi! Chúng tôi đã thành ông bà ngoại, hai con gái lớn theo nghề sư phạm, còn cậu con trai làm kiến trúc sư!

@ Xin cảm ơn ông, và xin chúc mừng ông nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11!

ĐỒNG VĂN – KTGĐ