Tiêu đềSự xót xa của những lời bộc bạch diêm dúa
ThuộcLÊ THIẾU NHƠN
Th.gianMon, 06 Jul 2009 15:09:09 +0000
Tác giảLeThieuNhon
Địa chỉhttp://lethieunhon.com/read.php/3770.htm

Nội dung
T�i đ� từng ngạc nhi�n khi thấy dịch giả D tự nhận m�nh đ� từng g�p mặt v�o một tr�o lưu văn học, ngồi ngang chiếu với những nh� thơ, nh� văn nổi tiếng. V�i người thạo tin khẳng định, �ng D gần đ�y mới tham gia chuyển ngữ v�i danh t�c nước ngo�i v� l�m thơ hậu hiện đại nồng n� m�i đ�n b� hay m�i thiếu phụ. Vậy tại sao dịch giả D l�c n�o trả lời phỏng vấn cũng h�o hứng khẳng định uy t�n của �ng từ…hơn nửa thế kỷ trước? C� lần một đồng nghiệp đ� cắc cớ điều n�y, �ng D gay gắt: “C�c cậu sinh sau đẻ muộn, l�m g� biết qu� khứ oanh liệt của tớ!”. Cũng may, người c�ng thời với dịch giả D vẫn c�n nhiều, nguy�n nh�n nhanh ch�ng được x�c định. Chuyện rằng, c�ch đ�y gần 20 năm, một tờ b�o trong tại TPHCM muốn phỏng vấn nh� thơ HC qua điện thoại. Thế nhưng, hồi ấy nh� ri�ng của nh� thơ HC chưa c� điện thoại. Dịch giả D đ� nhanh nhẹn đứng ra sắp xếp. �ng D mời nh� thơ HC đến nh� m�nh ăn cơm v� chờ điện thoại ph�ng vi�n. L�c nh� thơ HC trả lời phỏng vấn, �ng D ngồi b�n cạnh lu�n miệng n�i nỉ “cậu nhắc tớ t�”. SỰ X�T XA CỦA NHỮNG LỜI BỘC BẠCH DI�M D�A                                  TUY H�AKh�ng chỉ c� t�c phẩm, đ�i khi những t�m t�nh của văn nghệ sĩ cũng rất th� vị đối với c�ng ch�ng. Bởi lẽ, y�u th�ch một c�u thơ, say m� một bộ phim hoặc ngưỡng mộ một cuốn s�ch khiến người ta c� mối quan t�m kh� s�u sắc đến những chuyện lớn, chuyện nhỏ xung quanh t�c giả. Tất nhi�n, c�c văn nghệ sĩ cũng hiểu được điều ấy, n�n thỉnh thoảng họ cũng h� lộ v�i lời bộc bạch rực rỡ m�u sắc.T�i đ� từng ngạc nhi�n khi thấy dịch giả D tự nhận m�nh đ� từng g�p mặt v�o một tr�o lưu văn học, ngồi ngang chiếu với những nh� thơ, nh� văn nổi tiếng. V�i người thạo tin khẳng định, �ng D gần đ�y mới tham gia chuyển ngữ v�i danh t�c nước ngo�i v� l�m thơ hậu hiện đại nồng n� m�i đ�n b� hay m�i thiếu phụ. Vậy tại sao dịch giả D l�c n�o trả lời phỏng vấn cũng h�o hứng khẳng định uy t�n của �ng từ…hơn nửa thế kỷ trước? C� lần một đồng nghiệp đ� cắc cớ điều n�y, �ng D gay gắt: “C�c cậu sinh sau đẻ muộn, l�m g� biết qu� khứ oanh liệt của tớ!”. Cũng may, người c�ng thời với dịch giả D vẫn c�n nhiều, nguy�n nh�n nhanh ch�ng được x�c định. Chuyện rằng, c�ch đ�y gần 20 năm, một tờ b�o trong tại TPHCM muốn phỏng vấn nh� thơ HC qua điện thoại. Thế nhưng, hồi ấy nh� ri�ng của nh� thơ HC chưa c� điện thoại. Dịch giả D đ� nhanh nhẹn đứng ra sắp xếp. �ng D mời nh� thơ HC đến nh� m�nh ăn cơm v� chờ điện thoại ph�ng vi�n. L�c nh� thơ HC trả lời phỏng vấn, �ng D ngồi b�n cạnh lu�n miệng n�i nỉ “cậu nhắc tớ t�”. Chẳng đặng đừng, nh� thơ HC đ�nh phải kể “bạn b� l�c ấy” c� cả…dịch giả D. C� trong tay “chứng chỉ hộ mệnh”, dịch giả D bắt đầu k�o d�i sự nghiệp m�nh tương đương với c�c c�y b�t l�o th�nh. Cứ thế, l�u ng�y ch�nh dịch giả D cũng đinh ninh bản th�n đ� s�ng t�c c�ng thời với nh� thơ HC, v� kh�ng bỏ lỡ cơ hội n�o để giới thiệu “h�nh trang văn học hơn nửa thế kỷ”!Th�ng thường, c�ch giới thiệu những bộc bạch �m �i nhất l� in k�m theo t�c phẩm n�o đ�. B�y giờ b�a 4 của nhiều cuốn s�ch đ� th�nh nơi t�n vinh t�c giả với tất cả sự lấp l�nh c� thể gom nhặt được trong tầm tay của ch�nh t�c giả. C� người liệt k� h�ng chục t�c phẩm, c� người liệt k� h�ng chục giải thưởng, v� c� người c�n liệt k� h�ng chục tổ chức đo�n thể từ trung ương đến địa phương m� m�nh tham gia. T�c giả ng�y thơ tự giới thiệu bản th�n l� hội vi�n c�u lạc bộ thơ phường hay hội vi�n c�u lạc bộ nguy�n cứu thư ph�p khu phố, chỉ khiến độc giả thấy đ�ng thương. Ngược lại, ch�ng ta kh�ng thể kh�ng buồn cười khi nh� thơ lại lấy l�m h�nh diện ghi th�m “chức danh” hội vi�n hội kế to�n, hội vi�n hội bơi lội hoặc hội vi�n hội phụ nữ v� � t�. Dĩ nhi�n, g�p mặt v�o c�c hội nghề nghiệp hay hội thư gi�n đều rất đ�ng qu�, nhưng kh�ng thể kh�ng đắn đo khi “trưng b�y” sự đa năng, đa t�i trước thi�n hạ vốn đa cảm!T�nh cờ xem một tập san văn chương chọn lọc, t�i đ� kh�ng khỏi giật m�nh khi thấy hai phần giới thiệu t�c giả đặt cạnh nhau kh� khập khiễng. Nh� văn l�o th�nh Nguyễn Quang S�ng chỉ được giới thiệu c� mấy d�ng về ng�y th�ng năm sinh cũng như t�c phẩm ti�u biểu, nhưng nh� văn Y c� tầm v�c khi�m tốn hơn lại được giới thiệu d�y đặc cả hai trang in về tiểu sử nghề nghiệp. Hỏi ra mới biết, tập san văn chương chọn lọc ấy do nh� văn Y thực hiện, n�n �ng phải tranh thủ chứng minh tầm v�c lớn lao hơn hẳn Nguyễn Quang S�ng về khoản...bộc bạch sự cao qu�. Chưa hết, ngay trong tập san ấy, c�n c� b�i ca ngợi nh� văn Y l�n tận m�y xanh với b�t danh l�…t�n thật cậu con trai của nh� văn Y. Chẳng c� g� phải ch� tr�ch, nếu ch�ng ta b�nh thản nghĩ rằng, “con h�t mẹ khen hay” được th� “bố viết con khen giỏi” cũng được chứ sao. Chỉ c� điều cần lưu �, c�i b�i “bố viết con khen hay” kia, d� k� t�n con th� �ng bố cũng đ� liếc mắt qua v� th�m dăm c�u v�ng ngọc m� con chưa kịp hiểu hết mức độ si�u ph�m của bố!Từ xưa đến nay, n�i về bản th�n vẫn được xem l� một chuyện kh� khăn. Thế nhưng, khi tr� kh�n của nh�n loại đ� thức tỉnh ho�n to�n, th� kỹ nghệ marketing của văn nghệ sĩ cũng bước qua cơn ng�i ngủ. Chỉ cần nh�n qua thị trường một c�ch lơ đễnh, kh�ng �t t�c giả nhạy b�n đ� nhận ra sở dĩ trứng g� đắt gi� hơn trứng vịt l� v� con g� m�i mỗi lần đẻ xong liền cục ta cục t�c ầm ĩ. C�i tiếng cục t�c mang chức năng tiếp thị của con g� m�i đ� l�m bật dậy những rung động thẩm mỹ s�u xa v� huyền diệu của c�c t�c giả gi�u mộng lắm mơ. B�y giờ một t�c phẩm mới xuất hiện được chuyển đến giới truyền th�ng bằng những buổi họp b�o ho�nh tr�ng hay bằng những b�n tay nhờ vả ch�n t�nh, thường c� một b�i hoan h� được viết sẵn bởi…ch�nh t�c giả hoặc người quen của t�c giả. Nếu đọc kỹ những b�i hoan h� ấy sẽ ph�t hiện c�ng thức chung với hai phần: Phần một, khẳng định t�c giả l� người lu�n được c�ng ch�ng mọi lứa tuổi ch�o đ�n nhiệt liệt. Phần hai, �p mở t�c phẩm n�y vượt trội to�n bộ t�c phẩm trước đ�y của t�c giả cũng như l�ng nghệ thuật. V� dụ, t�c phẩm l� một tập thơ th� hồ hởi “một phi�n đổi g�c của nền thơ Việt Nam hiện đại”, c�n t�c phẩm l� một bộ phim th� h�o hứng “một si�u phẩm đủ sức so t�i với Holywood”. Đồng thời để tạo sự kh�ng kh� long trọng, khi tiếp x�c b�o ch� th� bao giờ t�c giả cũng mở đầu bằng th�i độ ban ơn: “H�ng trăm cuộc gọi phỏng vấn, nhưng tớ đều từ chối hết, tớ ưu �i d�nh cho cậu những th�ng tin độc quyền đấy!”Để khẳng định gi� trị nếu c� của một t�c phẩm th� sự chứng nhận đ�ng tin cậy nhất đều nằm ở ph�a người thưởng thức. Tuy nhi�n, v�i văn nghệ sĩ kh�ng chấp nhận ngồi đợi thời gian bồi đắp ch�t h�o quang t�nh cờ l�n t�c phẩm. Họ cảm thấy sốt ruột trước sự lặng lẽ của dư luận. Họ đ� lấy đất nặn l�n một h�nh th� nhất định th� họ tự cho m�nh c� quyền gọi t�n t�c phẩm theo xu hướng thần th�nh h�a. Chẳng hạn, b�i thơ “Th�ng s�u trời mưa” của nh� thơ Nguy�n Sa đ� đi v�o l�ng nhiều thế hệ độc giả v� sức lan tỏa rộng khắp hơn nhờ �m nhạc Ng� Thụy Mi�n chắp c�nh. Bỗng nhi�n, v�o một ng�y kh�ng phải th�ng s�u nhưng trời cũng lất phất mưa, c� một nhạc sĩ cũng phổ nhạc “Th�ng s�u trời mưa” v� cảm thấy giai điệu của m�nh hơn hẳn Ng� Thụy Mi�n. Trong c�c cuộc giao lưu, nhạc sĩ Ng� Thụy Mi�n vốn th�nh c�ng với nhiều ca kh�c phổ thơ Nguy�n Sa, cũng chỉ n�i về ca kh�c “Th�ng s�u trời mưa” khi�m nhường rằng đ� đọc được b�i thơ v� đồng cảm với t�c giả như thế n�o. Ngược lại, vị nhạc sĩ kia treo một băng r�n cực lớn trước một c�i qu�n nhỏ ở TPHCM: “Chương tr�nh “H�t với nhau” hằng đ�m do nhạc sĩ H, t�c giả ca kh�c bất hủ “Th�ng s�u trời mưa” phụ tr�ch”. Kh�ng biết vẻ ki�u h�nh “t�c giả ca kh�c bất hủ” đ� l�i k�o bao nhi�u kh�ch h�m mộ, nhưng vừa trải qua một th�ng s�u c� mưa v� một th�ng bảy cũng c� mưa, th� c�i qu�n nằm ngay một ngả tư sầm uất vẫn ế ẩm v�… phải th�o gỡ những d�ng chữ di�m d�a v�o một ng�y kh�ng c� mưa m� kh�ng nỡ “lạy trời mưa”, đ�ng như Nguy�n Sa viết “da em trắng, anh chẳng cần �nh s�ng”!Kh�ng giống nhạc sĩ H qu� cầu cạnh v�o hai chữ “bất hủ”, nhạc sĩ T lại thổ lộ ho�n cảnh s�ng t�c gắn với những danh nh�n đương thời. Một b�i h�t viết về m�u đen xen lẫn m�u trắng, th� �ng T bảo viết tặng nhạc sĩ Trịnh C�ng Sơn khi chứng kiến �ng ngồi vẽ như thấy cả biến động lu�n hồi trước mặt. Chưa hết, b�i h�t hứng ch� l� qua mương hay hứng ch� l� qua k�nh g� đ�, th� nhạc sĩ T cam đoan viết tặng một nh� l�nh đạo khi �ng ấy cưới vợ. Chẳng biết nh� l�nh đạo c� được nghe ca kh�c viết tặng m�nh chưa, nhưng những người chỉ cần am tường một ch�t sẽ biết b�i h�t của nhạc sĩ T ra đời trong thời đổi mới c�n nh� l�nh đạo đ� cưới vợ từ trong chiến khu. Khoảng c�ch hơn 20 năm giữa đ�m cưới của nh� l�nh đạo v� b�i h�t hứng ch�, phải chăng cho ch�ng ta hiểu nhạc sĩ T đ� viết b�i h�t trong một giấc mơ đẹp đẽ, c�n những c�u thủ thỉ ho�n cảnh s�ng t�c l� giấc mơ của… giấc mơ! Với những người quyết t�m bộc bạch t�i năng m�nh mọi l�c mọi nơi th� họ kh�ng m�ng diễn đ�n lớn hay nhỏ. Tr�n một trang web c� nh�n, nh� ph� b�nh Đ sau khi ch� bai nh� thơ Trần Đăng Khoa v� thẳng thừng ch� bai lu�n cả bạn đọc, đ� tranh thủ cơ hội n�i về bản th�n như sau: “T�i c� những bạn đọc trung th�nh l� cựu đại sứ, gi�o sư uy t�n, tiến sĩ đầu ng�nh. Nữ sĩ Anh Thơ khen t�i l� người th�ng minh nhất trong đời m� b� đ� gặp. C�n văn chương của t�i th� đ� được cỡ Chế Lan Vi�n đ�ng dấu chất lượng.”. Sau khi bị một số người kh�c chế giễu c�ch tr�ch dẫn miệng v� dựa hơi người đ� khuất, nh� ph� b�nh Đ b�n đưa ra dẫn chứng “�ng Ho�i Anh từng viết t�i l�m thơ hay v� c� b� quyết t�m truyền của Chế Lan Vi�n”.  Bạn đọc th�m một phen t� ngửa trước sự ngạo nghễ tuyệt đối của nh� ph� b�nh Đ. L�m thơ cũng c� b� quyết ư, m� lại l� “b� quyết t�m truyền” mới khiếp chứ! Nếu nh� thơ Chế Lan Vi�n c� “b� quyết” để l�m thơ hay, th� lẽ ra �ng phải “t�m truyền” cho người th�n của �ng, chứ sao lại “t�m truyền” cho nh� ph� b�nh Đ nhỉ? Chắc chắn hai người con c� l�m thơ của nh� thơ Chế Lan Vi�n l� Phan Lai Triều v� Phan Thị V�ng Anh cũng sẽ ngớ ra khi nghe đến “b� quyết t�m truyền” v� kh�ng thể n�o biết “b� quyết t�m truyền” tr�n m�o ra sao!                                  TPHCM, 20-6-2009


Generated by Bo-blog 2.1.0