Tiêu đềĐọc THỤY ANH ngoài giới hạn Topten và giải thưởng ThuộcLÊ THIẾU NHƠN Th.gianSun, 07 Feb 2010 18:05:34 +0000 Tác giảLeThieuNhon Địa chỉhttp://lethieunhon.com/read.php/4123.htm Nội dung Cuộc thi truyện ngắn Văn Nghệ Qun Đội kết thc, tc giả Thuỵ Anh chỉ đoạt giải ba. Trong cuộc thi ny hai truyện ngắn Lusia v Cy cải Tashkent lại „bay“ tới bo Văn nghệ v rơi vo Topten hai năm do Văn Nghệ tuyển chọn. Thật l đng tiếc. Ni chung văn xui Thuỵ Anh khng c nhn vật xấu để người đọc căm ght. D ở bất cứ trạng thi sống no, cc nhn vật dẫu c dị tật bản năng hay dị tật sinh ra từ hon cảnh sống đều đng thương, thậm ch c cả nt đng yu, như người dượng ở truyện cy cải cố gắng xoay chuyển, năng động kiếm tiền cho vợ con chả đng yu sao? Cuộc sống ở xứ người, ci c của đồng loại, thậm ch của chnh đồng bo mnh khng thiếu, tc giả cũng khng n trnh n, khi phản nh điều ấy vo tc phẩm. Như chi tiết bọn Mafia Việt ở Cy cải Tashkent…Song ở Thuỵ Anh, hnh như đo xới ci c khng phải chủ đch của chị (cũng l của nhiều nh văn khc hiện nay). Cc cu chuyện ở văn xui Thuỵ Anh, từ đoản văn tới cc sng tc dầy dặn ở cấp độ cao hơn, dầy cng hơn, đều cố gắng đnh thức tnh thiện của con người. Đọc Thuỵ Anh xong, d c man mc buồn, người đọc vẫn thấy khng qu bi quan. Đọc Thuỵ AnhNGUYỄN VĂN THỌNăm ngoi, Tết xong, nhiều người mới c thời gian đọc Top 10 truyện ngắn hay trong năm do bo Văn Nghệ bnh chọn. Bắt gặp truyện Lusia(1) kh ấn tượng của Thuỵ Anh - một bt hiệu lạ hoắc, nhiều bạn đọc t mỏ hỏi tc giả ny l ai? Thực ra, ti cũng mới lm quen với Thuỵ Anh trước đ, hơn một năm nay, cc bi viết ngăn ngắn, tạp văn hay bt k lẫn lộn v thơ trn Người bạn đường (Website của Hội văn học nghệ thuật người Việt ở Lin bang Nga), trn Thi viện. Thơ th miễn bnh, v ti l người ngoại đạo. Ti ch tới đoản văn, tản bt của Thuỵ Anh, v d ngắn, hoặc rất ngắn, bao giờ cũng “c chuyện“. Với nhiều chi tiết trải nghiệm cảm động, tc giả lm bạn đọc phải ngẫm ngợi. Đoản văn Tnh yu người đin rất gần một văn bản truyện cực ngắn. Tiếc l, những đoản văn tương tự như thế, tc giả chưa c thức, cho cảm xc lắng xuống, đắp thm da thịt, biến n thnh một văn bản hon thiện hơn, để cng l một cng mi n sng ln, xếp vo tầng nấc cao hơn. Lusia khng phải truyện đầu tin của Thuỵ Anh in ở Việt Nam. Trước đ, chị đ c vi truyện dự thi trn Tạp ch Văn nghệ qun đội, song lực ht của số Tết topten Văn nghệ, lạ thay, lại lm gương mặt Thụy Anh hiện ra sng rỡ hơn. Lấp lnh! Trước tin xin ni về Lusia(1), cu chuyện về con ch ni Kavkaz sống với một gia đnh Việt ở Nga. Một gia đnh tha hương, những mảnh đời tan vỡ dnh vo nhau. Cha dượng của Yến- người kể chuyện - mua con ch Lusia về canh trang trại trồng rau, song con c gi lại gắn b, yu qu n. Lusia đnh nhau với mafia Việt bnh vực chủ, bị thương nặng, Lusia bị bn đi cho một chủ trại ở vng qu no đ nui Lusia, hay khng phải như vậy…cu chuyện kết mở, với sự xuống dng, nốt nhấn man mt buồn: “Lusia, / / Lusia…” Ti lẩm bẩm ht theo, mỉm cười nhn thấy dng to lớn lồng lộng của Lusia qua hng nước mắt.(2)Cốt chuyện rất đơn giản, khng thắt mở nt đột ngột. Với Lusia của Thuỵ Anh, trước hết bạn đọc thấy được hiện thực của cuộc kiếm sống khng giản đơn, thậm ch lầm than của người Việt ở nước ngoi. Gia đnh trồng rau ở Nga cũng như gia đnh bun bn quần o tại Đức, họ khng chỉ chống lại sự khắc nghiệt của thin nhin, phải vật lộn kiếm miếng cơm manh o, m phải đối ph với ci c, từ bản thn mnh v hơn nữa từ ngay chnh đồng bo của mnh. Người ch dượng - tuy khng l người xấu, thực ra chỉ đng thương, thậm ch c nt đng yu - do đời sống bức bch, nn hết sức thực dụng. Loại người nhan nhản hm nay, chỉ biết c lợi hay khng c lợi, khng nhận ra ci cao cả đẹp đẽ xung quanh, trong đời sống của họ. Trong truyện ngắn ny, người ch dượng đ ứng xử với Lusia như với một phương tiện, trong khi m con ch lại hết sức trung thnh v xả thn v những kẻ nui n. Ở đy, tc giả đặt cc nhn vật cạnh nhau, người v ch ngang hng với nhau m vẫn khng gy phản cảm, d theo thi thường, do c những nt văn ho khc biệt so với cc sắc tộc Chu u, người Việt c cch nhn nhận khc hơn. Sự xếp đặt ấy lm nho đi ranh giới người v vật, khng gy phản cảm cho người Việt, nhờ Lusia được chuẩn bị xy dựng lớp lang nhn vật, gy thiện cảm cho bạn đọc, để tới khi họ chợt nhận ra c một tm hồn ở con vật - ch Lusia – v điều ấy vẫn được chấp nhận tự nhin. “Tnh nhn văn hợp l“ tm thấy ở sc vật, khng phải l sc vật hơn người, m từ tập tnh vật. Trong truyện ngắn ny tc giả dng chnh tm hồn người, c gi kể chuyện, với ci nhn sự đời, sự kiện trong sng đẹp đẽ để lm cho tm hồn Lusia hiện ra c l. Đy l một vấn đề trong thi php văn xui ni chung v truyện ngắn ni ring, một vấn đề hết sức kinh điển v ở chỗ ny ngi bt Thuỵ Anh đ tỏ ra nhuần nhuyễn.Lusia xứng đng được đặt vo Topten Bo Văn nghệ Tết năm 2008, khng chỉ ở tư tưởng, ở tnh nhn văn của chuyện, m cn nhờ ở văn phong v bt php. Lusia được tạo nn bởi nhiều đoạn văn sống động, tả người, tả vật v tả cảnh. Tả ch: ton thn trắng muốt, to lớn như một con gấu vng Bắc Cực. Mặt n hiền v ngy thơ kỳ lạ, chẳng khớp với dng vc kỳ vĩ của n. Ti nhớ mi hnh dng đẹp lồng lộng của Lusia khi lao từ xa, trn đồng cỏ vng xanh điểm đầy hoa cc kim trắng v oải hương tm xanh, dưới nh nắng chiều hắt rực ửng hồng một gc trời. V : Mắt Lusia lấp lnh, hnh như vui, hnh như hạnh phc lắm. N rt ln nho nhỏ, di ci mm ướt rượt vo mặt ti. C nng Lusia của ti.C thể khẳng định, nếu tc giả khng trải nghiệm qua đời sống lu năm tại Nga, khng quan st kĩ cng cuộc sống khắc nghiệt cuồn cuộn ở Nga với đồng bo của mnh, th khng thể dựng được những chi tiết sống, nhiều hồn dng. Văn phong Thuỵ Anh trong Lusia điềm tĩnh, quan st tinh tế, khng mầu m. Khng giả, v dụ:…Đến giờ, ti chỉ cn nhớ dng cha ngồi im lm bn bn nước c miếng vải giải bn bị chy mp do tn điếu cy của cha sm vo… Nhiều cu văn như thế ở Lusia, chắc nịch! N dứt khot khng phải thứ văn mực tm như lời giới thiệu ở đầu cuốn sch Topten Văn nghệ 2008 (Nh Nam ấn hnh sau đ).Truyện ngắn Cy cải Tashkent l truyện ngắn ti thch nhất. Cu chuyện kể về cc nhn vật người bản xứ, một c gi Ukraina v hai chng trốn lnh, nhn vật chnh Andrei cng c gi Ukraina, được tc giả cho chạy xoay quanh ci vườn rau của một người Việt, cũng v mưu sống m tha hương trong thn phận lm thu. Lấy bối cảnh Lin bang X Viết tan r, nước Nga sau biến loạn, cuộc chiến tranh cục bộ vng Tiểu cuốn vo con người ta, nhiều dn tộc v lớp trẻ vo guồng quay tn nhẫn của n. Cy cải Tashkent trở thnh k dị, v những chi tiết bất ngờ: C gi Ukraina chn lng chim cạnh cy cải, v phải ăn ln thịt loi chim m dn tộc c cũng như dn Chu u ni chung, rơi vo thảm cảnh mới phải ăn; cậu trốn lnh mồ ci, anh bộ đội Andrei th lấy nước m tưới vo đ. Tc giả lấy ngi thứ nhất: ti, thản nhin kể chuyện, khng một lời cảm thn. Cc tnh huống cứ tự nhin chạy trong tuyến truyện, giống như cuộc sống vốn thế. Sự dị dạng của cy cải qua hai chi tiết khng bnh thường lm người ta nhức nhối. Nhức nhối như khi tc giả cho nhn vật ti lại bắt gặp một ai đ, na n như anh lnh trẻ trốn lnh, nay lại bị bắt vo lực lượng vũ trang, bị đi v… c thể chết. Sự qui dạng của cy cải, như một biểu tượng, l sự qui thai mang tnh biến nếu biến loạn, chiến tranh, sẽ đẩy con người c những hnh vi khc biệt với nhận thức hay văn ho truyền thống (đi khổ phải ăn cả thịt chim cu, v vi chn tuổi xanh ở chiến tranh, phải tọng vo dạ dầy thứ m ăn liền - tất khng ngon thơm như bnh m Nga v ph mt hoặc trứng c hồi). Sự bất thường của đời sống, hệ quả l c cy cải dị thường, l sản phẩm tất yếu của x hội khng bnh thường, khng nn c. Ở đy, với chi tiết bnh dị, thi độ của tc giả được xc định, d l dưới ci ti, nhn vật mang tm thế của người Việt tha hương. Cy cải Tashkent mang tnh triết luận su sắc, nhưng lại biểu hiện bằng vỏ bọc ngn ngữ văn học tinh tế, kn đo nhẹ nhng, khng ln gn, đạt tnh thẩm mĩ cao. Thuỵ Anh pht biểu một vấn đề hết sức phức tạp, lớn lao của con người bằng lời giản dị!Thuỵ Anh trnh được lối viết truyện ngắn triết luận bằng vi cu triết l ngy ng. Sử dụng chi tiết đời thường của cuộc sống, với ngn ngữ văn học c tnh ẩn dụ như vậy, lm truyện ngắn Cy cải Tashkent c một sức vc khng thường, tạo thm sức nặng cho văn chương Thuy Anh.Gi trắng l truyện ngắn thứ ba ti muốn ni, n dầy dặn nhất trong số truyện ngắn dự thi ở cuộc thi hiện nay của Tạp ch Văn nghệ qun đội. Cốt chuyện Gi trắng cũng đơn giản. Nhn vật ti, một c gi dẫn chuyện, kể về cuộc gặp gỡ của c với một người đn ng Việt ở Nga. C gi l sinh vin, đ c người yu tn Dương nay ở vai tr hướng dẫn vin du lịch cho người đn ng tn Phong. Cuộc du lịch của họ trở thnh cuộc quay về dĩ vng. Ni đng hơn, l tm về một vẻ đẹp trong sng, mối tnh xưa của người đn ng với c gi Nga Tania no đ. Cũng như những cu chuyện lng mạn thong chốc, tc giả cho nhn vật gặp gỡ rồi tan biến ngay, n sẽ chẳng tạo nn dư vị g, nếu c gi trn trọng vẻ đẹp ấy khng tm lại người đn ng ny, khi quay lại Việt Nam v, c gi thất vọng! Ci kết khng vui v chẳng buồn, nhưng để lại dấu hỏi cho người đọc: …Bụi lau trồng st hng ro bỗng rạp mnh nghing ngả. Trong lng ti, hnh như gi trắng trn về…Thực ra vấn đề ở Gi trắng khng mới. Cuộc sống bề bộn, v sự thc p của n lm người ta biết l nhn chn, đơn điệu, song vẫn phải sống chung khng thot ra khỏi hon cảnh. Do thế nhiều người tự dnh mất đi những vẻ đẹp m khi nhớ lại ai cũng nuối tiếc, để m nuối tiếc. Cc nhn vật nam v nữ đều l những nhn vật bnh thường, một kiểu sống tri xui, khng quyết liệt. Cu chuyện như tiếng thở di bất lực. C lẽ truyện ngắn hiện đại chỉ cần tới thế, n khng cần nh văn phải tỏ ra minh triết, để c thể ứng giải tức thời với đời sống vốn phức tạp. Ở Gi trắng, tuỳ theo từng người, ở tm thế khc nhau, c thể tm thấy cu trả lời của mnh: c nn sống như vậy để m chi nuối tiếc, bằng lng với cả ci nham nhở, đơn điệu của chnh mnh? Cũng như hai truyện trn, Thuỵ Anh lần nữa chinh phục bạn đọc bằng nhiều cu văn tỏ ra quan st tinh tế. C ngửi mi của nước Nga thật kh thể viết hay hơn: Ci mi trong trong, hnh như c cht hương hoa cuối ma đang vội vng khoe sắc lần cuối khi cnh l đ xiu vẹo tả tơi v mưa thu. Hnh như c cả mi của l mục vẫn bị chổi rễ cy tấp lại đu đ cuối vườn, giờ những cơn mưa li chng ln, bắt chng rn rn tỏa hương, khng thơm, nhưng khng kh chịu. Hnh như c cả mi hăng nồng thong qua của con bọ no đ trn cy. V mi hương khng lời của bầu trời sũng ướt len lỏi trong l phổi của ti, đang khiến ti run khe khẽ. Cũng vẫn ci nhn về tm l c suy ngẫm cẩn thận v trải nghiệm: Ti c cảm gic, với anh, mnh đ tng hnh. Anh nhn xuyn qua ti, hướng về những chiếc cột đn cũ kỹ nặng nề mu đen, đỡ những chao đn trn đang chạy dần về pha chng ti Ni chung văn xui Thuỵ Anh khng c nhn vật xấu để người đọc căm ght. D ở bất cứ trạng thi sống no, cc nhn vật dẫu c dị tật bản năng hay dị tật sinh ra từ hon cảnh sống đều đng thương, thậm ch c cả nt đng yu, như người dượng ở truyện cy cải cố gắng xoay chuyển, năng động kiếm tiền cho vợ con chả đng yu sao? Cuộc sống ở xứ người, ci c của đồng loại, thậm ch của chnh đồng bo mnh khng thiếu, tc giả cũng khng n trnh n, khi phản nh điều ấy vo tc phẩm. Như chi tiết bọn Mafia Việt ở Cy cải Tashkent…Song ở Thuỵ Anh, hnh như đo xới ci c khng phải chủ đch của chị (cũng l của nhiều nh văn khc hiện nay). Cc cu chuyện ở văn xui Thuỵ Anh, từ đoản văn tới cc sng tc dầy dặn ở cấp độ cao hơn, dầy cng hơn, đều cố gắng đnh thức tnh thiện của con người. Đọc Thuỵ Anh xong, d c man mc buồn, người đọc vẫn thấy khng qu bi quan. Dường như ở đu đ, quanh ta tm hồn con người, kể cả người bnh thường nhất, vẫn lấp ly vẻ đẹp cn c thể sinh si, nảy nở. Cc nhấn nhy của tc giả r r rng c chủ đch thin về ci đẹp tm hồn, d trong hon cảnh m người ta thm kht vật chất nhất. Đy l một gi trị - tnh thẩm mĩ Thuỵ Anh. Trường hợp Thuỵ Anh lm ti nhớ lại lời kiến của cố nh thơ Bế Kiến Quốc, khi anh cn sống, pht biểu, đại : Thơ phải hướng bạn đọc vo phần sng của cuộc đời. Ti tin chắc rằng, những người lao động, thợ khch, hay sinh vin, lưu học sinh v.v… hiện đang cn ở Nga, Đức hoặc ở đu đ trong thn phận tha hương… trong hon cảnh tương tự, như cc nhn vật trong văn xui Thuỵ Anh, sẽ đồng cảm với tc giả v t nhiều bớt đi mặc cảm thn phận. V ai đ đau khổ sẽ vượt qua hon cảnh m đứng dậy bằng đi chn của mnh. Đy l điều đng ghi nhận nhất, ở một cy bt mới, tuổi đời chưa nhiều, viết từ chnh đời sống mnh v của đồng bo quanh chị. N cũng gp một tiếng ni, tăng thm sức nặng của dng văn học di dn trong thế giới ton cầu ho hiện nay, m Việt Nam l đất nước sau cuộc chiến tranh lạnh, hứng chịu khng t đau thương, tan nt.Trong số cc cy bt mới xuất hiện ở vi năm gần đy, Thuỵ Anh l người hiện ra trong văn đn, chỉ hơn năm nay, nhưng đ tỏ ra c sức vc v nội lực. Hơn 1 năm viết hơn chục truyện ngắn, in rải rc ở ba bốn bo, Văn chương Thuỵ Anh khng phải l thứ mỏng mảnh, dựa vo kĩ xảo để tồn tại trong giới xa-lon, thứ văn nhạt hot, d được đnh bng một cch ầm ĩ trn bo ch…Thuỵ Anh trầm lặng v lun nụ cười tươi ri trn mi khi gặp bạn b đồng nghiệp.Ni như thế, khng phải Thụy Anh khng c khuyết tật.Khảo st một loạt truyện ngắn của chị trn Văn nghệ v Văn nghệ qun đội gần đy, thấy tc giả cn đi khi tham lam, thiếu kiềm chế cảm xc, để cho cc chi tiết cn lan man. Thậm ch c chỗ cu văn thừa thi, v trước n, những hnh ảnh được tc giả tạo nn đ c nội dung của cu văn m tc giả cố thm vo:V dụ: trong Lusia:…Chn trước chồm ln vai ti, hất ti ng xuống cỏ. Hai chng ti đa giỡn một hồi. Mắt Lusia lấp lnh, hnh như vui, hnh như hạnh phc lắm. N rt ln nho nhỏ, di ci mm ướt rượt vo mặt ti. C nng Lusia của ti. u yếm v ấm p lm sao!Ở đy, theo ti u yếm v ấm p lm sao l thừaThứ hai, về tiết tấu, hầu như cc truyện Thuỵ Anh đều đều, khng thay đổi. Khi khng thay đổi về tốc độ, khng tạo thm sự hấp lực lm mới, tạo khng kh truyện, ph hợp với đời sống hiện đại. Cuộc sống khng đều đều như vậy. Văn chương khng phải l sự chụp hnh đời sống, song văn chương phải mang hồn cốt của tinh thần thời đại. Trao đổi với dịch giả Kim Hiền, người theo di từng bước văn chương Thuỵ Anh v cũng l người am tường văn học kinh điển Nga, chị nhận xt: “Tnh nhn văn v sự min man trong tiết tấu truyện l nt ring để nhận ra Thuỵ Anh v cũng l do ảnh hưởng su sắc (c thể v thức) của nền văn học Nga kinh điển vo văn chương của tc giả ny.“ Ti đồng với nhận xt đ.Thứ ba, hơi văn Thuỵ Anh t thay đổi. Điều ny c thể tạo nn một sắc thi Thuỵ Anh, song lại bất cập ở những trạng huống khc nhau, trong cấu trc v xy dựng nhn vật, đi hỏi bắt buộc thay đổi giọng điệu. Ta hy quan st, khi giọng c gi ở Lusia chẳng khc g với giọng cậu trai ở Cy cải Tashkent l một điều nh văn phải thức hơn để hết sức trnh. N lm cho văn chương thiếu đi sự giu c của sắc điệu.Song d c vậy, Thuỵ Anh l một gi trị đng ch để hy vọng, khi chỉ hơn một năm, chị đ nhanh chng tự khắc hoạ một khun mặt văn chương khng lẫn vo ai, khun mặt đn hậu v cười rất tươi mỗi lần bắt gặp. Những nhược điểm m ti nu ln l thủ php, kĩ năng viết. Điều ny khắc phục khng kh v ti tin l tự chị sẽ nhanh chng nhn ra để tự hon thiện Vĩ thanhTrong bo co của ng Chu Hồng Thuỷ, chủ tịch Hội văn học nghệ thuật Lin bang Nga tại Hội nghị Việt kiều lần thứ nhất vừa qua c đoạn ni rằng, văn xui người Việt tại Nga mờ nhạt hơn lĩnh vực thi ca. Sự xuất hiện của Thuỵ Anh trong hơn một năm qua ở đời sống văn học trong nước, chứng tỏ sự nhận xt của Chu Hồng Thuỷ chỉ l sự đnh gi của qu khứ. Ti tin rằng, tại nước Nga với ảnh hưởng của một nền văn học Nga vĩ đại v hết sức nhn i, với hng vạn người Việt đang bận rộn với mưu sống, cn nhiều Thuỵ Anh tiềm ẩn sẽ xuất hiện. H Nội- Thng 12.2009 Ch thch :1-Theo Thuỵ Anh cho biết, nguyn tc tựa đề l: LUSIA, khi gửi đến Văn nghệ, bin tập đổi thnh Vĩnh biệt Lusia, ti thấy tn cũ đng hơn. Tựa Vĩnh biệt Lusia ngay từ đầu đ lộ cu chuyện l cch đặt tn thiếu tnh ton cẩn trọng.2-Những dng in nghing l trch từ truyện ngắn Thuỵ Anh Generated by Bo-blog 2.1.0